Góc chuyên gia

BS Lê Mạnh Cường :

Bệnh trĩ khá thường gặp, qua tổng kết thực tế thì dân gian đã đúc kết ra câu nói này, bệnh trĩ chiếm tới 55% dân số.

Việt Nam có nền y học lâu đời, quan niệm Đông y thì theo lý thuyết riêng, nhưng tựu chung đây là tình trạng xảy ra ở hậu môn, sa xuống và được gọi là bệnh trĩ.

BS Lê Mạnh Cường :

Y học hiện đại chia ra có: trĩ nội, ngoại, hỗn hợp

Đông y thì có: thể thấp nhiệt, thể hàn nhiệt. Nhìn chung với bệnh trĩ, chúng ta đi nhiều hơn về YHHĐ, dựa theo vị trí xuất phát, tổn thương chia thành: trĩ nội, ngoại, hỗn hợp.

Ngoài ra, hiện nay chúng ta có sự kết hợp bệnh trĩ trong YHHĐ, YHCT để có hướng điều trị tốt cho người bệnh.

Bệnh trĩ có xu hướng gia tăng, trước đây trên 30 tuổi mới mắc, nhiều ở độ tuổi 60 trở lên nhưng thực tế hiện nay trẻ hóa. Có những BN ngoài 20, thậm chí 15-16 tuổi. Nguyên nhân chính là do thay đổi cách sống, ngồi nhiều, chế độ ăn nhanh, lười vận động… Đây là những yếu tố nguy cơ làm bệnh trĩ trẻ hóa dần.

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm :

Các yếu tố như khẩu phần ăn thiếu rau xanh, quả chín ảnh hưởng nhiều đến bệnh trĩ. Trung bình cần 400 g rau xanh, 200-300 g quả chín một ngày; nhưng hiện nay trung bình mới 200 g rau xanh/ người trong khi nước ra có nguồn rau xanh rất dồi dào.

Bên cạnh đó là các yếu tố như cuộc sống bận rộn, ăn thức ăn ngoài nhiều, ăn nhanh, cơm mì ít rau xanh; thói quen không đủ nước, trong khi bình thường cần 1,5-2l nước một ngày, mùa hè đến 2,5l/ ngày...

Lối sống tĩnh tại ít vận động, ít tập luyện thể dục thể thao làm nhu động ruột ít hoạt động gây bệnh trĩ.

Cơ thể thiếu vitamin D làm táo bón, gây trĩ từ trẻ em đến người lớn, người già tỉ lệ thiếu vitamin D hiện nay vẫn nhiều khoảng 50%.

BS Lê Mạnh Cường :

Mọi người thường chủ quan nghĩ bệnh trĩ này đơn giản, nhưng nếu không phát hiện kịp thời, điều trị không đúng cách sẽ ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống, ác tính hóa – thậm chí ung thư.

Người bệnh khi có bất thường cần chủ động đi thăm khám, có bệnh thì phải điều trị và khi điều trị sớm thì hiệu quả tốt hơn rất nhiều.

Hiện nay cộng đồng đã có cái nhìn đúng đắn hơn, cần đẩy mạnh vấn đề truyền thông, dự phòng, điều trị hiệu quả cao để đưa lại chất lượng cuộc sống tốt nhất.

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm :

Thời tiết nắng nóng làm cơ thể mất nhiều nước, nhất là người lao động ngoài trời. Cho nên cần bù đủ nước để tránh gia tăng táo bón, làm bệnh trĩ nặng hơn.

Mệt mỏi do nắng nóng nên chế độ ăn đơn giản hơn, không muốn ăn nhiều nên không đủ rau xanh, quả chín cũng là một nguy cơ của bệnh trĩ.

Ngoài ra trời nóng khiến nhiều người ngại đi tập thể dục, vận động ít hơn tạo điều kiện cho bệnh trĩ.

TS.BS Lê Mạnh Cường bổ sung: Yếu tố thời tiết nóng hay lạnh quá đều dễ khiến người bệnh trĩ gặp các biến chứng nguy hiểm hơn. Bản thân chúng ta sinh ra đều có những bối trĩ, nhưng khi tổn thương gây chảy máu, sa trĩ... làm chuyển từ trạng thái bình thường sang trạng thái bất thường đó là bệnh trĩ.

BS Lê Mạnh Cường :

Triệu chứng bất thường ở vùng hậu môn, trực tràng điển hình là đau rát, ra máu… Ra máu có thể là biểu hiện của nhiều bệnh, nên cần thận trọng thăm khám để chẩn đoán xác định bệnh trĩ chính xác, loại trừ các tổn thương khác để điều trị kịp 

BS Lê Mạnh Cường :

Đây là điều chính xác. Khi chúng ta hiểu được yếu tố nguy cơ rồi thì chúng ta cần điều chỉnh lại chế độ ăn và lối sống cho phù hợp. Việc tập thể dục hàng ngày và xen kẽ trong thời gian giải lao khi là việc sẽ rất tốt cho cơ thể.

Với phụ nữ mang thai, trĩ trên phụ nữ mang thai do họ thay đổi hoocmon làm ảnh hưởng đến hệ thống dây chằng. Phụ nữ mang thai 9 tháng 10 ngày tạo áp lực trong vùng tử cung là yếu tố tác động lên hình thành trĩ.

Bên cạnh đó là việc uống sắt, canxi, ít vận động mạnh hơn… là những yếu tố làm bệnh trĩ ở phụ nữ mang thai khá phổ biến và được các nhà khoa học xếp vào một nhóm riêng. Chị em không quá lo lắng, cũng cần được thăm khám, có thể tư vấn chẩn đoán từ xa, không nên ngại ngùng giấu bệnh - đề phòng chảy máu, tắc mạch cấp gây đau đớn cho người bệnh.

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm bổ sung: Ngay khi mang thai phụ nữ tiết ra chất làm mềm tử cung, không co bóp như thường xuyên. Ngoài ra các viên sắt, canxi bổ sung có tác dụng phụ gây táo bón thêm cho các mẹ.

Các mẹ cần ăn đủ khẩu phần, uống thêm nước, ăn nhiều rau xanh quả chín. Các loại rau nhuận tràng như mùng tơi, đậu bắp, lặc lè, chuối, đu đủ hoặc dùng sữa chua, lợi khuẩn. Nên vận động nhẹ nhàng, không nên ngồi một chỗ làm gia tăng táo bón xuất hiện, lâu dần có thể gây trĩ.

BS Lê Mạnh Cường :

Chúng ta có kho báu về y học cổ truyền, trong đó có y học cổ truyền điều trị trĩ. Chẳng hạn điều trị trĩ bằng thuốc ngâm, bôi tại chỗ, không cần dùng thuốc đường uống. Phương pháp này dùng đường ngoài rất rẻ, lại an toàn. Với phụ nữ mang thai điều này sẽ rất tốt vì hạn chế các tác dụng của thuốc với thai nhi. Đây chính là thế mạnh của thuốc y học cổ truyền Việt Nam chúng ta.

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm :

Với người bị bệnh trĩ thì cần phải điều trị theo phác đồ của bác sĩ, sau đó có thể áp dụng chế độ ăn như tôi đã nói ở trên. Khi mới điều trị xong thì cần chọn rau quả mềm, thực phẩm có probiotic… giúp phục hồi tốt hơn.

TS.BS Lê Mạnh Cường bổ sung: Vấn đề dinh dưỡng là đặc biệt quan trọng, không thể tách rời trong điều trị. Cơ thể khỏe mạnh thì đề kháng bệnh tật tốt hơn. Cần chú ý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm để có chế độ ăn uống thông minh, tốt cho cơ thể.

BS Lê Mạnh Cường :

Quá trình công tác của tôi tại BV Y học cổ truyền TW đã trên 25 năm rồi, có nhiều ca tai biến, di chứng do điều trị không đúng cách, theo lan truyền trên mạng… rất nhiều ca bệnh nặng.

Gần đây nhất là trường hợp 70 tuổi ở Lĩnh Nam, HN, mua thuốc trên mạng được quảng cáo bôi là khỏi. Nhưng chỉ bôi được 3 ngày thì phải vào viện cấp cứu thấy hoại tử toàn bộ ống hậu môn, da và niêm mạc hoại tử.

BN kể là do sợ phẫu thuật, tự mua thuốc về bôi dù không hiểu là bệnh gì, khi chạm thuốc vào quần khiến thủng luôn cả vị trí thuốc dính vào quần. BN thủng ống hậu môn, không thể tái tạo.

Sau mổ chúng tôi phải tiến hành nong ngay từ ngày thứ 2, đến gần 2 tháng liên tục thì mới ổn định. Tuy nhiên vấn đề giải quyết hẹp ống hậu môn cũng chỉ đạt 80%. Bệnh nhân đi đại tiện rất khó chịu, khó đi, tổn thương ở đây về hóa chất, nó ngấm dần vào cơ thể gây hậu quả nặng nề.

* Trường hợp 2 là ở Quảng Ninh, được một người xưng là bác sĩ người nước ngoài "tiêm dạo" chữa bệnh trĩ, tiêm trực tiếp vào tổn thương gây áp xe nặng nề.

Do đó, chúng tôi đặc biệt khuyến cáo người bệnh cần thăm khám và tìm đến tư vấn, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc. Nhiều khi hậu quả do di chứng, biến chứng đem lại còn khổ hơn bệnh của mình. Tình trạng này mà gặp ở người trẻ gây ảnh hưởng cả cuộc sống sau này. Hãy là người bệnh thông minh khi điều trị.

BS Lê Mạnh Cường :

Hiện nay có nhiều cách phân loại điều trị trĩ, chia thành nhóm: phẫu thuật và không phẫu thuật. Hiện có dưới 10% bệnh nhân trĩ phải phẫu thuật, còn lại trên 90% là không phẫu thuật, hạn chế can thiệp xâm lấn.

Nếu can thiệp không tốt có thể gây sảy thai ở phụ nữ có thai, ảnh hưởng đến sức khỏe của bà mẹ, trẻ em. Do đó chỉ mổ khi đúng chỉ định bệnh, tránh lạm dụng.

Với thuốc nam, hiệu quả trên từng tổn thương nhất định, gần như ít tác dụng phụ.

Những thảo dược từ phương tây như lá phỉ, tôi cho rằng cũng hiệu quả, đó là thảo dược thì dù là dù là gì thì cũng có hiệu quả của nó. 

Ví dụ như lá trầu không mà đòi hỏi trĩ độ 4 thì không thể. Nên phải hiểu thấu đáo. Tôi cho rằng các thảo dược giống như ở Việt Nam nhưng quan trọng là cần phải được khẳng định, không có cái nào chuẩn bằng cái thực tiễn. 

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm :

Từ đầu chúng ta cũng trao đổi  chế độ ăn giúp ngăn ngừa bệnh trĩ, táo bón, hỗ trợ trong điều trị hiệu quả hơn. Những thực phẩm giảm tình trạng táo bón là những thực phẩm có nhiều chất xơ hoà tan, mồng tơi, rau đay mướp, ăn quả đậu bắp, luộc xào, các sản phẩm từ  sữ có probaiotic có thể uống. Những người đang có tình trạng táo bón nên ăn sữa chua, uống sữa chua. Uống đủ nước, ăn rau khoai lang, củ khoai lang, khoai tây, đỡ tình trạng táo bón. Tăng cường vận động xoa bụng,. Giảm thưc ăn cay, những thực phẩm như ổi, hồng xiêm khi ăn tăng trình trạng táo bón. 

Khi chế độ ăn nhiều dầu mỡ lại có tác dụng nhuận tràng giảm trĩ, và táo bón. Bà con hay uống nước đậu đen xao cho là mát, có người uống nước đậu đen tăng táo bón, khuyên là nước đầu tiên nên bỏ đi, nước tiếp theo hãy uống. 

Ăn tỏi, củ nghệ bột nghệ có yếu tố chống oxi hoá, giảm viêm, những người có tổn thương ở đường ruột, dạ dày sử dụng sản phẩm có nghệ thì tốt nhưng phải chừng mực.

BS Lê Mạnh Cường :

Về vấn đề này bệnh nhân mong muốn 1 thì bác sĩ mong muốn nhiều lần. Đối với bệnh trĩ tưởng đơn giản nhưng về khoa học chưa rõ ràng:

- Cơ chế bệnh sinh nguyên nhân chưa tìm được, còn cái chúng ta trao đổi lúc nãy là yếu tố nguy cơ, chúng ta trao đổi rất rõ sự khác nhau giữa nguyên nhân và yếu tố nguy cơ. Cơ chế bệnh sinh cũng chưa tìm được mà người ta chỉ đưa ra giả thuyết: mạch máu, tổn thương cơ học, nhưng đây chỉ là giả thuyết. -> Đây vẫn là khoảng trống khoa học. 

- Nhưng ngươc lại bảo không chưa được cũng ko đúng mà ngừoi ta gọi là tỷ lệ tái phát, đưa ra rất nhiều phương pháp, chưa có phương pháp nào tuyệt đối hoá. Mỗi phương pháp có tỷ lệ tái phát khác nhau. Hiện nay, tỷ lệ tái phát rơi từ 3-5% thì khỏi khoảng 90%

- Điều quan trọng là làm thế nào để không mắc bệnh. 

- Bệnh trĩ vẫn có thể chữa khỏi hoàn toàn có thể đến 90%, nhưng nếu mà bị thì gọi là tái phát. 

BS Lê Mạnh Cường :

Điều này là chắc chắn, không những cho bệnh trĩ mà các bệnh khác, nên chúng tôi khuyến khích bỏ được càng tốt. Không chỉ với bệnh trĩ mà các bệnh khác nữa, như tim mạch, phổi...

BS Lê Mạnh Cường :

Tôi đã có bệnh nhân yêu cầu kiêng bia rượu nhưng đến ngày thứ 7 thì không thể dừng được, sau mổ uống bia rươụ thì không nên. 

Nên tìm cách giảm tối đã lượng rươụ, phối hợp với điều trị nội khoa, dùng thuốc tại chỗ. Cần sắp xếp để điều trị triệt để. 

BS Lê Mạnh Cường :

Đang mang thai thì mang bầu bình thường, câu này tôi cũng nói lại nhiều bạn sang tư vấn là em có đẻ thường, mai thai được không. Hoàn toàn bình thường

Khi có điều trị thì chia sẻ với bác sĩ sản khoa, phối hợp điều trị nội khoa. Khi có thai phải đặt được câu hỏi dùng thuốc đó có ảnh hưởng đến thai nhi.